Văn Học & Nghệ Thuật

Trả Nhớ Về Không... - Đỗ Trung Quân ( Trần Văn Giang ghi lại ).

Ngày xưa chào mẹ, ta đi Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười

Trả Nhớ Về Không...

 

Mẹ già

*

Lời giới thiệu

"Ví mà tôi đổi thời gian được. 

Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười."  

Trần Trung Đạo

Mời đọc lời bàn một bài thơ hay nhất về MẸ… của Thi sĩ Đỗ Trung Quân.

TVG

*

Trả Nhớ Về Không

Ngày xưa chào mẹ, ta đi 

Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười 

Mười năm rồi lại thêm mười 

Ta về thì khóc, mẹ cười lạ không? 

Ông ai thế? Tôi chào ông 

Mẹ ta trí nhớ về mênh mông rồi 

Ông có gặp thằng con tôi 

Hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông 

Mẹ ta trả nhớ về không 

Trả trăm năm lại bụi hồng, rồi đi...

Đỗ Trung Quân

*

Bài thơ lục bát này rất ngắn, chỉ có 10 câu và 70 chữ, nhưng vời vợi thời gian một đời người, và nặng trĩu bao tâm trạng. Tác giả lấy một phần của câu thứ 9,  “Mẹ ta trả nhớ về không,” đặt tên cho bài thơ.  Khi được phổ thành nhạc, nhạc sĩ Trần Thiện Thanh dùng trọn cả câu thứ 9 làm tựa bài hát bất hủ (do các ca sĩ ca sĩ Nguyễn Hồng Liên, Ngọc Huyền, Lê Vỹ, Thụy Long... trình bày)

Nhà thơ Đỗ Trung Quân kể lại rằng:

Bạn tôi đi làm ăn xa gần như cả cuộc đời, nên khi về thăm mẹ, năm bà 92 tuổi, và người mẹ đã mắc chứng ‘lú lẫn’ (Alzheimer) không còn nhớ con mình là ai. Bà hỏi: ‘Ông ơi, ông là ai?’ Bạn tôi ôm mẹ khóc như mưa…” 

Từ cảm xúc đó, Đỗ Trung Quân viết lên bài thơ này.

Cảm hứng chính của bài thơ là “tình mẹ con,” đúng hơn, đó là “tình cảm của đứa con đối với người mẹ,” day dứt bao nỗi niềm:

Ngày xưa chào mẹ, ta đi 

Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười 

Mười năm rồi lại thêm mười 

Ta về ta khóc, mẹ cười... lạ không? 

  

Tác giả chọn hai thời điểm ý nghĩa nhất: “ta đi và ta về; mẹ khóc và ta cười / mẹ cười và ta khóc.” Giữa hai thời khắc ấy, mười năm rồi lại thêm mười - có nghĩa đến hai mươi năm - dằng dặc hơn bảy ngàn ngày thương nhớ. Hai mươi năm, bao vui buồn đổ xuống trên hai cuộc đời  (mẹ và ta), hai mái ấm gia đình, hai thứ tóc chuyển màu. Tiếng cười và tiếng khóc, ý nghĩa không giống nhau, đằng đẳng cả nghìn trùng của không gian và thời gian trong mỗi số phận.  

"Ngày xưa chào mẹ, ta đi / Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười." Hai câu thơ diễn tả rất đúng tâm trạng của hai mẹ con. Con thì còn trẻ, ăn chưa no lo chưa tới, chỉ thấy phía trước là những chân trời mênh mông, vẫy gọi, hớn hở vô cùng, dấn bước vào đời, làm một con người tự do với bao khát vọng tràn đầy. Cười là đúng. Tuổi trẻ, ai cũng vậy. Chỉ có mẹ, “Ta đi - Mẹ khóc.” Khóc vì phải xa con, lo lắng cho con, nơi những góc bể chân trời, ai người chia sẻ khi ấm lạnh?

Đến khi “Ta về - Ta khóc - Mẹ cười - Lạ không?” Hai trạng thái cảm xúc trái ngược nhau của người mẹ và người con, được giải thích:

“Khi trở về, người con gặp lại mẹ, bao năm xa nhà, nhiều năm chia cách, theo tuổi đời, mẹ không còn như xưa nữa, nhớ nhớ quên quên, trí nhớ suy giảm, kém dần... Mẹ ta trả nhớ về mênh mông rồi!”

Đằng sau tiếng khóc của người con, có thể nhận ra những ơn nghĩa sinh thành, mang nặng đẻ đau, công lao dưỡng dục và lòng yêu thương vô bờ của đứa con đối với người mẹ. Và, cũng nhận ra rằng, từ nay, mọi sóng gió và vấp ngã trong đời, đâu còn một bến đỗ bình yên để trở về, neo đậu:

"Con dù lớn vẫn là con của mẹ / Đi một đời, lòng mẹ vẫn theo con," Chế Lan Viên từng viết như vậy trong bài thơ “Con cò.”

Những câu thơ làm nhói buốt tâm can:

Ông ai thế? Tôi chào ông 

 

Ông có gặp thằng con tôi 

Hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông.

Đây là các dòng thơ xúc động nhất, đọc đến, rơi nước mắt, nghẹn ngào. Người mẹ không nhận ra đứa con của mình, chỉ thấy "hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông." Dòng thơ tưởng như lời giao tiếp, hỏi mà không có câu trả lời, bình thường mà lại không bình thường, nhói buốt, báo hiệu cho ta biết rằng ta sẽ đơn côi, cô độc trên cõi trần gian này; ta sẽ có những ngày tháng bất hạnh nhất trong đời, khi:

Mẹ ta trả nhớ về không 

Trả trăm năm lại bụi hồng, rồi đi...

"Bụi hồng," Đào Duy Anh trong “Từ điển Truyện Kiều,” "Bụi hồng chữ Hán là hồng trần, chỉ bụi sắc đỏ, do gió bốc lên, nghĩa bóng là cõi trần" (“Từ điển Truyện Kiều,” NXB KHXH, HN, 1974, trang 43). Như vậy là, mẹ ta, xong một đời người, từ biệt thế gian, "rồi đi...," về với ông bà, tổ tiên. Ngày đau buồn ấy đang chầm chậm đến !

Hai câu thơ cuối cùng, dẫu biết đó là quy luật, nhưng sao buồn đến não lòng! Cha mẹ không sống cùng ta đến cuối đời, mãn kiếp. Đành thế, sao thương quá cho đời, cho ta!

Trả nhớ về không” là một trong những bài thơ hay viết về mẹ. Cái gốc làm nên sự sâu đậm của bài thơ, như Bạch Cư Dị nói, đó là cái tình. Tuy các chi tiết đều có tính điển hình, chọn lọc, bài thơ là tiếng lòng, là niềm day dứt khôn nguôi của người con đối với mẹ, là lời nhắc nhở về lòng hiếu đạo, bổn phận làm con. Người đọc, bắt gặp mình nơi các dòng thơ chan chứa ân tình của Đỗ Trung Quân

_____ 

Bonus

Mời nghe giọng hát của ca sĩ Lê Vỹ qua bài “Mẹ Ta Trả Nhớ Về Không” -  Thơ Đỗ Trung Quân, Phổ Nhạc bởi Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh:

https://www.youtube.com/watch?v=t0MAbhFZXLE

Khuyết danh 

(Chưa tìm ra tên tác giả)

Trần Văn Giang (ghi lại)

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Trả Nhớ Về Không... - Đỗ Trung Quân ( Trần Văn Giang ghi lại ).

Ngày xưa chào mẹ, ta đi Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười

Trả Nhớ Về Không...

 

Mẹ già

*

Lời giới thiệu

"Ví mà tôi đổi thời gian được. 

Đổi cả thiên thu tiếng mẹ cười."  

Trần Trung Đạo

Mời đọc lời bàn một bài thơ hay nhất về MẸ… của Thi sĩ Đỗ Trung Quân.

TVG

*

Trả Nhớ Về Không

Ngày xưa chào mẹ, ta đi 

Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười 

Mười năm rồi lại thêm mười 

Ta về thì khóc, mẹ cười lạ không? 

Ông ai thế? Tôi chào ông 

Mẹ ta trí nhớ về mênh mông rồi 

Ông có gặp thằng con tôi 

Hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông 

Mẹ ta trả nhớ về không 

Trả trăm năm lại bụi hồng, rồi đi...

Đỗ Trung Quân

*

Bài thơ lục bát này rất ngắn, chỉ có 10 câu và 70 chữ, nhưng vời vợi thời gian một đời người, và nặng trĩu bao tâm trạng. Tác giả lấy một phần của câu thứ 9,  “Mẹ ta trả nhớ về không,” đặt tên cho bài thơ.  Khi được phổ thành nhạc, nhạc sĩ Trần Thiện Thanh dùng trọn cả câu thứ 9 làm tựa bài hát bất hủ (do các ca sĩ ca sĩ Nguyễn Hồng Liên, Ngọc Huyền, Lê Vỹ, Thụy Long... trình bày)

Nhà thơ Đỗ Trung Quân kể lại rằng:

Bạn tôi đi làm ăn xa gần như cả cuộc đời, nên khi về thăm mẹ, năm bà 92 tuổi, và người mẹ đã mắc chứng ‘lú lẫn’ (Alzheimer) không còn nhớ con mình là ai. Bà hỏi: ‘Ông ơi, ông là ai?’ Bạn tôi ôm mẹ khóc như mưa…” 

Từ cảm xúc đó, Đỗ Trung Quân viết lên bài thơ này.

Cảm hứng chính của bài thơ là “tình mẹ con,” đúng hơn, đó là “tình cảm của đứa con đối với người mẹ,” day dứt bao nỗi niềm:

Ngày xưa chào mẹ, ta đi 

Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười 

Mười năm rồi lại thêm mười 

Ta về ta khóc, mẹ cười... lạ không? 

  

Tác giả chọn hai thời điểm ý nghĩa nhất: “ta đi và ta về; mẹ khóc và ta cười / mẹ cười và ta khóc.” Giữa hai thời khắc ấy, mười năm rồi lại thêm mười - có nghĩa đến hai mươi năm - dằng dặc hơn bảy ngàn ngày thương nhớ. Hai mươi năm, bao vui buồn đổ xuống trên hai cuộc đời  (mẹ và ta), hai mái ấm gia đình, hai thứ tóc chuyển màu. Tiếng cười và tiếng khóc, ý nghĩa không giống nhau, đằng đẳng cả nghìn trùng của không gian và thời gian trong mỗi số phận.  

"Ngày xưa chào mẹ, ta đi / Mẹ ta thì khóc, ta đi thì cười." Hai câu thơ diễn tả rất đúng tâm trạng của hai mẹ con. Con thì còn trẻ, ăn chưa no lo chưa tới, chỉ thấy phía trước là những chân trời mênh mông, vẫy gọi, hớn hở vô cùng, dấn bước vào đời, làm một con người tự do với bao khát vọng tràn đầy. Cười là đúng. Tuổi trẻ, ai cũng vậy. Chỉ có mẹ, “Ta đi - Mẹ khóc.” Khóc vì phải xa con, lo lắng cho con, nơi những góc bể chân trời, ai người chia sẻ khi ấm lạnh?

Đến khi “Ta về - Ta khóc - Mẹ cười - Lạ không?” Hai trạng thái cảm xúc trái ngược nhau của người mẹ và người con, được giải thích:

“Khi trở về, người con gặp lại mẹ, bao năm xa nhà, nhiều năm chia cách, theo tuổi đời, mẹ không còn như xưa nữa, nhớ nhớ quên quên, trí nhớ suy giảm, kém dần... Mẹ ta trả nhớ về mênh mông rồi!”

Đằng sau tiếng khóc của người con, có thể nhận ra những ơn nghĩa sinh thành, mang nặng đẻ đau, công lao dưỡng dục và lòng yêu thương vô bờ của đứa con đối với người mẹ. Và, cũng nhận ra rằng, từ nay, mọi sóng gió và vấp ngã trong đời, đâu còn một bến đỗ bình yên để trở về, neo đậu:

"Con dù lớn vẫn là con của mẹ / Đi một đời, lòng mẹ vẫn theo con," Chế Lan Viên từng viết như vậy trong bài thơ “Con cò.”

Những câu thơ làm nhói buốt tâm can:

Ông ai thế? Tôi chào ông 

 

Ông có gặp thằng con tôi 

Hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông.

Đây là các dòng thơ xúc động nhất, đọc đến, rơi nước mắt, nghẹn ngào. Người mẹ không nhận ra đứa con của mình, chỉ thấy "hao hao... tôi nhớ... nó... người... như ông." Dòng thơ tưởng như lời giao tiếp, hỏi mà không có câu trả lời, bình thường mà lại không bình thường, nhói buốt, báo hiệu cho ta biết rằng ta sẽ đơn côi, cô độc trên cõi trần gian này; ta sẽ có những ngày tháng bất hạnh nhất trong đời, khi:

Mẹ ta trả nhớ về không 

Trả trăm năm lại bụi hồng, rồi đi...

"Bụi hồng," Đào Duy Anh trong “Từ điển Truyện Kiều,” "Bụi hồng chữ Hán là hồng trần, chỉ bụi sắc đỏ, do gió bốc lên, nghĩa bóng là cõi trần" (“Từ điển Truyện Kiều,” NXB KHXH, HN, 1974, trang 43). Như vậy là, mẹ ta, xong một đời người, từ biệt thế gian, "rồi đi...," về với ông bà, tổ tiên. Ngày đau buồn ấy đang chầm chậm đến !

Hai câu thơ cuối cùng, dẫu biết đó là quy luật, nhưng sao buồn đến não lòng! Cha mẹ không sống cùng ta đến cuối đời, mãn kiếp. Đành thế, sao thương quá cho đời, cho ta!

Trả nhớ về không” là một trong những bài thơ hay viết về mẹ. Cái gốc làm nên sự sâu đậm của bài thơ, như Bạch Cư Dị nói, đó là cái tình. Tuy các chi tiết đều có tính điển hình, chọn lọc, bài thơ là tiếng lòng, là niềm day dứt khôn nguôi của người con đối với mẹ, là lời nhắc nhở về lòng hiếu đạo, bổn phận làm con. Người đọc, bắt gặp mình nơi các dòng thơ chan chứa ân tình của Đỗ Trung Quân

_____ 

Bonus

Mời nghe giọng hát của ca sĩ Lê Vỹ qua bài “Mẹ Ta Trả Nhớ Về Không” -  Thơ Đỗ Trung Quân, Phổ Nhạc bởi Nhạc sĩ Trần Thiện Thanh:

https://www.youtube.com/watch?v=t0MAbhFZXLE

Khuyết danh 

(Chưa tìm ra tên tác giả)

Trần Văn Giang (ghi lại)

BẢN TIN MỚI NHẤT

Trang Lá Cải 30 -11 -2021: Trại giam Xuân Lộc: Tù chính trị biểu tình tập thể

Bị chồng bắt quả tang đang 'ân ái' với nhân tình trên xe ô tô, thái độ trơ trẽn của người vợ gây bức xúc

Xem Thêm

CHIỀU MÙA TỐI. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ánh đèn mờ nhấp nháy Hiu hắt cuối con đường

Xem Thêm

ĐƠN ĐIỆU. CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Cách nào vẫn buồn rầu Không ai chia sẻ được

Xem Thêm

“Cờ đỏ Đàm vĩnh Hưng” - Lỗ Trí Thâm

“Không thể chấp nhận để cho chúng tự do đi ăn phở ở giữa Sài Gòn này..”

Xem Thêm

Giáo dục Xã nghĩa - Hà Thượng Thủ

Giáo dục "đảng ta" tệ quá chời ! /Trồng người được ngợm hoặc đười ươi

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Người Việt Nam Nghĩ Gì? -Từ Đức Minh ( Trần Văn Giang ghi lại )

Nhan dinh cua saigonpots ma bac Tran van Giang ghi lai.Doc xong nghe cay dang nao long.Du su that no ranh ranh.Nhung tuoi gia cung co mot hy vong cho du la mong manh va mo ao. hy vong con hon la that vong ?

Xem Thêm

Đề bài :Người Việt Nam Nghĩ Gì? -Từ Đức Minh ( Trần Văn Giang ghi lại )

Nhan dinh cua saigonpots ma bac Tran van Giang ghi lai.Doc xong nghe cay dang nao long.Du su that no ranh ranh.Nhung tuoi gia cung co mot hy vong cho du la mong manh va mo ao. hy vong con hon la that vong ?

Xem Thêm

Đề bài :Hình cũ - Hà Thượng Thủ

Ngắm lại hình xưa chịu mấy ông Những Linh, Tùng, Duẫn với Mười, Đồng Mặt mày ai lại đi hồ hởi Phấn khởi khi Tàu cướp Biển Đông Phải chăng “quý” mặt đã thành mông Con mắt nay đà có nhưng không Nên mới chổng khu vào hải đảo Gia tài gấm vóc của tổ tông?

Xem Thêm

Đề bài :Nói thật - Hà Thượng Thủ

Loi tuyen bo cua Bo truong han la phai dung ! Vay ra tu truoc toi nay,bang gia- hoc gia- tu nghiep gia...tat ca deu gia. Vay cai gi la that ?chang phai duoi che do CS,tat ca deu la gia tra,.gian doi,lua dao...Tat ca deu da duoc dao tao bang lao toet ngay tu khi con la thieu nhi .

Xem Thêm

Đề bài :Nói thật - Hà Thượng Thủ

Loi tuyen bo cua Bo truong han la phai dung ! Vay ra tu truoc toi nay,bang gia- hoc gia- tu nghiep gia...tat ca deu gia. Vay cai gi la that ?chang phai duoi che do CS,tat ca deu la gia tra,.gian doi,lua dao...Tat ca deu da duoc dao tao bang lao toet ngay tu khi con la thieu nhi .

Xem Thêm

Đề bài :Nói thật - Hà Thượng Thủ

Loi tuyen bo cua Bo truong han la phai dung ! Vay ra tu truoc toi nay,bang gia- hoc gia- tu nghiep gia...tat ca deu gia. Vay cai gi la that ?chang phai duoi che do CS,tat ca deu la gia tra,.gian doi,lua dao...Tat ca deu da duoc dao tao bang lao toet ngay tu khi con la thieu nhi .

Xem Thêm

Đề bài :Tiên đoán - Hà Thượng Thủ ( Câu: "Phản bội đồng minh nên quả báo" cay đắng quá ! )

Cai gi cung co mat phai va mat trai.Tuc ngu :" doi cha an man,doi con khat nuoc".Luat tuan hoan vay tra,tra vay.Thien ac dao dau...vv...Oan hon cua cac tu si,nan nhan chien cuoc vi bao ve non song.Oan hon cua nhung nguoi vuot bien+duong bo tim tu do bi vui thay o bien dong+rung nui...Nhung oan khuat,uat han tu toi...ngay dem keu gao su tra le cong ly cho su mat mat chinh dang cua ho."Thien vong khoi khoi,thua ma khong lot.Van te Thap loai chung sinh.Van te cac tu si hy sinh vi bao ve non song dat nuoc van con vang ren moi nam vao ngay ky niem cua ho...

Xem Thêm

Đề bài :Philippines muốn đổi y tá lấy vaccine Covid-19

Xuất khẫu Lao động kiễu Philippine mới nên gọi là xuất khẩu lao động... Còn xuất khẩu lao đông kiễu XHCNVN chỉ đi làm cu li, bán sức lao đông với gía rẻ, còn bị đám đầu nậu trong nước nó hút thêm máu... BAo giờ XHCNVN mới có loại lao động cao cấp này để hãnh diện với đời là VN ta vô Địt...?? còn không chỉ là bán băp thit kiếm ăn...Làm nhiều mà hưởng ít...!!!! B́ất hạnh cho dân VN...thông minh,cần cù mà không được hướng nghiệp đúng cách....??????

Xem Thêm

TIN MỚI

Trang Lá Cải 30 -11 -2021: Trại giam Xuân Lộc: Tù chính trị biểu tình tập thể

Bị chồng bắt quả tang đang 'ân ái' với nhân tình trên xe ô tô, thái độ trơ trẽn của người vợ gây bức xúc

Xem Thêm

CHIỀU MÙA TỐI. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Ánh đèn mờ nhấp nháy Hiu hắt cuối con đường

Xem Thêm

ĐƠN ĐIỆU. CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Cách nào vẫn buồn rầu Không ai chia sẻ được

Xem Thêm

“Cờ đỏ Đàm vĩnh Hưng” - Lỗ Trí Thâm

“Không thể chấp nhận để cho chúng tự do đi ăn phở ở giữa Sài Gòn này..”

Xem Thêm

Giáo dục Xã nghĩa - Hà Thượng Thủ

Giáo dục "đảng ta" tệ quá chời ! /Trồng người được ngợm hoặc đười ươi

Xem Thêm

MƯA HUẾ THỜI TÔI. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Bến đò Thừa Phủ qua bên nớ Phấn nụ, hương trầm, thoảng ngát sau

Xem Thêm

Trang Lá Cải 27 -11 -2021: Mẹ giúp con bắt trăn kẹt trong lốp ôtô

Khởi tố thêm 1 người ở Bình Định tấn công báo điện tử VOV để ủng hộ bà Phương Hằng

Xem Thêm

MÙA TUYẾT TRẮNG. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Nắng tràn ngập khắp trời không Nhưng mây xua nắng về hong núi rừng

Xem Thêm