Tham Khảo

Sau Thượng Hải, Sài Gòn, Hoa Kỳ còn thoái lui khỏi Tehran và Beirut

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.


Thượng Hải
Bản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionLực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải, tháng 5/1949

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.

Sau Sài Gòn còn có vụ Tehran năm 1979, khi chính quyền thân Phương Tây bị lật đổ và hàng chục người Mỹ bị phái cách mạng Hồi giáo Iran cầm giữ làm con tin.

Năm 1984, Hoa Kỳ phải đưa đơn vị thủy quân lục chiến cùng lực lượng quốc tế (Anh, Pháp, Ý) rút khỏi Beirut, để lại một Lebanon tiếp tục hỗn loạn.

Tháo lui khỏi Thượng Hải

Chiến dịch 'Giải phóng Thượng Hải' năm 1949, theo cách gọi của phe Mao Trạch Đông, là giai đoạn cuối của nội chiến Quốc - Cộng, với thất bại nghiêng về phe Tưởng Giới Thạch.

Hóa ra có tới hai 'Tháng Tư Đen'

Chợ Lớn thời VNCH và thời nay

Nếu mất Huế TT Thiệu 'đã sụp đổ' từ 1972

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

Hoa Kỳ đã dính líu từ đầu vào cuộc chiến này, với chuyến thăm Trung Hoa của Tướng George Marshall tháng 12/1945.

Tuy nhiên, trong một quyết định hiện vẫn gây tranh cãi trong giới sử gia, "sứ mệnh Marshall" của Hoa Kỳ không để nhằm để ủng hộ phe Quốc Dân Đảng chống cộng sản, mà để khuyến khích Tưởng và Mao ngưng bắn.

Hoa Kỳ cũng giảm viện trợ quân sự và ngưng bán vũ khí cho Quốc Dân Đảng Trung Quốc.

Tuy thế, 50 nghìn thủy quân lục chiến Mỹ được điều sang Trung Quốc trong chiến dịch Beleaguer để giải giáp, đưa lính Nhật hồi hương và bảo vệ công dân Mỹ.

Sau 1945, lính Mỹ đóng ở Thanh Đảo, có mặt ở Bắc Kinh, Nam Kinh, Thượng Hải và một số nơi khác.

Quốc Dân Đảng khi đó đã nhân danh Trung Hoa Dân Quốc là nước đồng minh thắng trận nên tiếp quản sự đầu hàng của quân đội Nhật trên toàn Trung Quốc.

Các thành phố lớn, hải cảng, cơ sở kinh tế, thương mại lớn nhất nay do chính phủ Tưởng kiểm soát nhưng họ phải đối phó với quân Mao "tấn công thành thị".

Quốc Dân Đảng ở vào thế phòng thủ, giữ dân giữ đất nhưng ngày càng bị động.

Thượng HảiBản quyền hình ảnhPRINT COLLECTOR
Image captionPhụ nữ Thượng Hải thời kỳ thành phố này có nền văn hóa tư sản trước khi rơi vào tay chính quyền công nông của Mao năm 1949

Chiến dịch lớn cuối cùng của họ cuối 1946 đã không đẩy được quân cộng sản ra xa vùng đồng bằng, một phần vì thiếu hỏa lực pháo binh mà Hoa Kỳ từng hỗ trợ trong cuộc chiến Kháng Nhật.

Năm 1948, Lâm Bưu sau khi nhậm chức Tổng tư lệnh Quân Giải phóng đã mở chiến dịch Đông Bắc, và chỉ trong gần hai tháng, chiếm toàn bộ vùng Mãn Châu, và các thành phố lớn như Trường Xuân.

Đến tháng 9/1948, quân của Lâm Bưu chiếm được Tế Nam, Sơn Đông, và phe Quốc Dân Đảng rút về phía Nam.

Tháng 11/1948, phe cộng sản mở chiến dịch Hoài Hải, và sang tháng 4/1949, dưới sự chỉ huy của Đặng Tiểu Bình, họ đưa 300 nghìn quân vượt sông Dương Tử.

Nam Kinh, thủ đô của phe Quốc gia thất thủ, khiến Quốc Dân Đảng phải dời đô về Quảng Châu.

Cũng trong năm 1949, Hồng quân Trung Quốc tiến ra duyên hải, chiếm cảng Hán Khẩu và đến tháng 5 thì Trần Nghị chỉ huy Dã Chiến Quân 3 tiến vào bao vây ngoại ô Thượng Hải.

Chính phủ Dân Quốc không còn giữ được bao nhiêu và cuộc di tản khỏi Thượng Hải bắt đầu.

Là đô thị trên 6 triệu người gồm rất đông ngoại kiều Phương Tây, Thượng Hải là cửa ngỏ của Trung Quốc ra thế giới, thành phố giàu nhất lục địa.

Lời thề tử thủ và khối vàng quốc gia

Thượng HảiBản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionHồng quân Trung Quốc tại Thượng Hải: Tất cả đều đội nón sắt của quân đội Mỹ họ lấy được sau khi Hoa Kỳ và quân Quốc Dân Đảng rút đi

Giống như tình hình Sài Gòn năm 1975, tại Trung Hoa Dân Quốc cũng có lời thề tử thủ và câu chuyện khối vàng trong kho quốc gia.

Delia Kalamouzis viết trong 'The Shanghai Campaign', rằng chính phủ Tưởng Giới Thạch thề "tử thủ" ở Thượng Hải, nhưng lại chuẩn bị sẵn để rút ra Đài Loan:

"Bị bao vây, người Trung Hoa và ngoại quốc ai cũng tìm đường tháo chạy, bằng xe, bằng tàu, bằng thuyền. Tưởng Giới Thạch tuyên bố không đầu hàng mà chiến đấu đến giọt máu cuối cùng, nhưng trên thực tế, ông ta biết quân cộng sản sẽ tiến vào, và từ vài tháng trước đã chuẩn bị chuyển quân Quốc Dân Đảng sang Đài Loan."

"Không chỉ chuyển quân đi, Tưởng còn lấy luôn cả lượng vàng dự trữ trong Ngân hàng Quốc gia Trung Hoa ở khu phố Tây, tức The Bund."

Tuy thế, cuộc chiến vẫn diễn ra và chừng 34 nghìn quân cộng sản bị thương vong khi tiến chiếm Thượng Hải. Phe Quốc Dân Đảng thiệt hại tới 153 nghìn nhưng 50 nghìn kịp rút ra biển.

Ngày 27/05/1949, điểm kháng cự cuối cùng của Quốc Dân Đảng ở Phố Đông bị dập tắt, và lực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải.

Ngay từ cuối 1948, thiếu tướng David Barr, chỉ huy nhóm cố vấn Mỹ tại Nam Kinh đã báo cáo về Ngũ Giác Đài rằng phe cộng sản sớm muộn gì cũng sẽ thắng và đề nghị cho rút về nước.

Sau khi Nam Kinh thất thủ, Hoa Kỳ quyết định cho rút đơn vị thủy quân lục chiến đóng ở Thanh Đảo.

Năm 1943, phu nhân của Thống chế Tưởng Giới Thạch, bà Tống Mỹ Linh, đọc diễn văn trước Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ, kêu gọi người Mỹ "kiến tạo trật tự thế giới hậu chiến" và giúp Trung Hoa chống Nhật Bản.

Nhưng đến năm 1949, trật tự thế giới đó không hình thành, và tương lai Trung Quốc thuộc về đội quân nông dân của Mao.

Sau khi Mao làm chủ Trung Quốc, tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Glen Line Building, số 28 The Bund, Thượng Hải vẫn ở lại cả năm 1949, đóng kín cửa.

Phải đến ngày 25/04/1950, Tổng lãnh sự Walter McConaughy mới làm lễ hạ cờ và chấm dứt hoạt động của cơ quan này.

Cuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của Paul DreyfusBản quyền hình ảnhCAOPHONGPHAM@YMAIL.COM
Image captionCuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của tác giả Paul Dreyfus. Với Hoa Kỳ, sự sụp đổ liên tục của các chế độ ở Sài Gòn, Phnom Penh và Vientianne đánh dấu sự tháo lui của các giá trị Phương Tây khỏi Đông Nam Á trong nhiều thập niên

Lãnh sự quán Mỹ chỉ mở cửa lại ngày 28/04/1980 sau khi Washington công nhận Bắc Kinh thay cho Đài Bắc.

Địa điểm của lãnh sự quán Mỹ không đổi, chỉ có con phố nay đã mang tên Hoài Hải Trung lộ, đánh dấu chiến dịch quân sự thắng lợi của phe cộng sản năm 1949.

Từ Sài Gòn đến Tehran

Cho đến ngày 29/04/1975, Đại sứ Mỹ Graham Martin vẫn tin là có thể tìm ra một giải pháp nào đó đem lại đối thoại với lực lượng cộng sản bao vây Sài Gòn.

Ông bị phê phán nặng nề sau chiến tranh, nhất là bởi nội dung cuốn 'Decent Interval' (1977) của cựu quan chức CIA Frank Snepp, về "sự ngây thơ" khi mà phe cộng sản muốn chiến thắng toàn bộ và không muốn nhìn thấy bất kỳ người Mỹ nào ở lại.

Graham Martin cùng những lính thủy quân lục chiến cuối cùng đã nhờ không vận bằng trực thăng, vì phi trường Tân Sơn Nhất bị pháo kích, rời Sài Gòn ra biển.

Cả chiến dịch 'Frequent Wind' bị Frank Snepp cho là "hỗn loạn" và ông Martin đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ năm 1976.

Ông không nhận mình phạm lỗi gì.

Một quyết định quan trọng của Graham Martin là không cho đem đi số vàng trong ngân khố quốc gia VNCH.

TehranBản quyền hình ảnhKAVEH KAZEMI
Image captionKhẩu hiệu của phe cách mạng Hồi giáo Iran trong khủng hoảng bắt con tin Mỹ năm 1979: CIA, Ngũ Giác Đài, chú Sam, Việt Nam đã làm ngươi bị thương nhưng Iran sẽ chôn sống các ngươi'. Đây là căn nhà nhóm sinh viên Iran cầm giữ người Mỹ

Tuy thế, bản thân ông Martin và toàn bộ người Mỹ ở toà đại sứ ở Sài Gòn đều rất may mắn, so với các đại sứ khác của Mỹ ở Cận Đông.

Ngày 14/02/1979, đại sứ Mỹ ở Afghanistan, ông Adolf Dubs bị bắn chết tại Kabul, và đại sứ tại Iran, William Sullivan thấy một đám đông tràn vào sứ quán của ông.

Nhóm du kích Mặt trận Fedai bắt Kenneth Kraus, một lính thủy quân lục chiến bảo vệ Sứ quán Mỹ ở Tehran, đem người này ra tra tấn và chuẩn bị hành hình.

Chỉ nhờ sự can thiệp của Tổng thống Jimmy Carter, người Iran mới đồng ý thả ông Kraus, nhưng họ lại tấn công sứ quán Hoa Kỳ lần nữa, vào tháng 9, và tràn vào chiếm luôn tháng 11/1979.

Ngày 4/11: 99 người, gồm 66 người Mỹ bị sinh viên Iran bắt giữ để đòi Mỹ trao nộp cựu vương Iran Mohammed Reza Pahlavi từ Hoa Kỳ, nơi ông định cư sau khi bị Cách mạng Hồi giáo lật đổ.

Ngày 17/11: lãnh tụ tôn giáo Ayatollah Ruhollah Khomeini ra lệnh thả mọi con tin là nữ và người Mỹ gốc châu Phi, khiến con số bị cầm giữ còn 53.

Họ bị Iran bắt giữ 444 ngày, đưa đến việc TT Carter cắt quan hệ ngoại giao với Iran vào tháng 4/1980.

Cho đến ngày nay, quan hệ hai nước vẫn chưa trở lại thân thiện.

Hoa Kỳ và đồng minh bỏ Beirut năm 1984

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionNữ du kích Hồi giáo tại Lebanon cầm súng AK-47 trong Nội chiến 1982-84

Sau 18 tháng dính líu vào cuộc chiến Lebanon, chừng 1000 quân Mỹ thuộc lữ đoàn thủy quân lục chiến đã rút khỏi thủ đô Beirut, theo lệnh của Tổng thống Ronald Reagan.

Cùng thời gian, ngày 26/02/1984, các chiến binh Shia đi xe jeep và xe bọc thép tiến vào chiếm sân bay quốc tế ở quốc gia bị nội chiến và xung đột với Israel tàn phá.

Chừng 100 lính Mỹ cuối cùng ở lại để bảo vệ các nhà ngoại giao Mỹ trú ngụ trong Đại sứ quán Anh ở đại lộ ven biển.

Dù đến với quân Anh, Pháp, Ý trong màu áo lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hiệp Quốc từ 1982 để đảm bảo ngưng bắn giữa hai phái Hồi giáo và Ki Tô giáo, quân Mỹ trở thành mục tiêu tấn công.

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionThủy quân lục chiến Mỹ canh gác điểm di tản người Âu Mỹ ra khỏi Beirut tháng 2/1984. Họ bay ra chiến hạm Mỹ rồi từ đó về đảo Síp. Sự can dự của Mỹ trong nội chiến Lebanon khiến 241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với tư cách quân gìn giữ hòa bình bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1https://www.bbc.com/vietnamese/world-47948916983

241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1983.

Một số người Mỹ khác bị bắt cóc hoặc ám sát, gồm hiệu trưởng Đại học Mỹ ở Beirut, Malcolm Kerr.

Cuối năm 1983, phi cơ từ hai tàu USS John F. Kennedy và USS Independence oanh kích các mục tiêu của quân Syria.

Phái Hồi giáo Shia thề cho quân Mỹ "biết thế nào là một Việt Nam khác".

Sang tháng 4/1984, quân Anh, Pháp và Ý cũng rút đi, để lại các phe phái Palestine, Hồi giáo Shia, Ki Tô giáo Druze và Maronite tiếp tục chém giết nhau.

Nội chiến Lebanon, bắt đầu từ năm 1975, phải đến 1990 mới ngưng.

Xem thêm:

30/04: Việt Nam hóa và bài học chơi với Mỹ

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH



Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

Sau Thượng Hải, Sài Gòn, Hoa Kỳ còn thoái lui khỏi Tehran và Beirut

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.


Thượng Hải
Bản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionLực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải, tháng 5/1949

Cuộc di tản khỏi Sài Gòn tháng 4/1975 là một trong bốn cuộc di tản lớn, đánh dấu sự tháo lui của Hoa Kỳ, bắt đầu từ Thượng Hải năm 1949.

Sau Sài Gòn còn có vụ Tehran năm 1979, khi chính quyền thân Phương Tây bị lật đổ và hàng chục người Mỹ bị phái cách mạng Hồi giáo Iran cầm giữ làm con tin.

Năm 1984, Hoa Kỳ phải đưa đơn vị thủy quân lục chiến cùng lực lượng quốc tế (Anh, Pháp, Ý) rút khỏi Beirut, để lại một Lebanon tiếp tục hỗn loạn.

Tháo lui khỏi Thượng Hải

Chiến dịch 'Giải phóng Thượng Hải' năm 1949, theo cách gọi của phe Mao Trạch Đông, là giai đoạn cuối của nội chiến Quốc - Cộng, với thất bại nghiêng về phe Tưởng Giới Thạch.

Hóa ra có tới hai 'Tháng Tư Đen'

Chợ Lớn thời VNCH và thời nay

Nếu mất Huế TT Thiệu 'đã sụp đổ' từ 1972

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

Hoa Kỳ đã dính líu từ đầu vào cuộc chiến này, với chuyến thăm Trung Hoa của Tướng George Marshall tháng 12/1945.

Tuy nhiên, trong một quyết định hiện vẫn gây tranh cãi trong giới sử gia, "sứ mệnh Marshall" của Hoa Kỳ không để nhằm để ủng hộ phe Quốc Dân Đảng chống cộng sản, mà để khuyến khích Tưởng và Mao ngưng bắn.

Hoa Kỳ cũng giảm viện trợ quân sự và ngưng bán vũ khí cho Quốc Dân Đảng Trung Quốc.

Tuy thế, 50 nghìn thủy quân lục chiến Mỹ được điều sang Trung Quốc trong chiến dịch Beleaguer để giải giáp, đưa lính Nhật hồi hương và bảo vệ công dân Mỹ.

Sau 1945, lính Mỹ đóng ở Thanh Đảo, có mặt ở Bắc Kinh, Nam Kinh, Thượng Hải và một số nơi khác.

Quốc Dân Đảng khi đó đã nhân danh Trung Hoa Dân Quốc là nước đồng minh thắng trận nên tiếp quản sự đầu hàng của quân đội Nhật trên toàn Trung Quốc.

Các thành phố lớn, hải cảng, cơ sở kinh tế, thương mại lớn nhất nay do chính phủ Tưởng kiểm soát nhưng họ phải đối phó với quân Mao "tấn công thành thị".

Quốc Dân Đảng ở vào thế phòng thủ, giữ dân giữ đất nhưng ngày càng bị động.

Thượng HảiBản quyền hình ảnhPRINT COLLECTOR
Image captionPhụ nữ Thượng Hải thời kỳ thành phố này có nền văn hóa tư sản trước khi rơi vào tay chính quyền công nông của Mao năm 1949

Chiến dịch lớn cuối cùng của họ cuối 1946 đã không đẩy được quân cộng sản ra xa vùng đồng bằng, một phần vì thiếu hỏa lực pháo binh mà Hoa Kỳ từng hỗ trợ trong cuộc chiến Kháng Nhật.

Năm 1948, Lâm Bưu sau khi nhậm chức Tổng tư lệnh Quân Giải phóng đã mở chiến dịch Đông Bắc, và chỉ trong gần hai tháng, chiếm toàn bộ vùng Mãn Châu, và các thành phố lớn như Trường Xuân.

Đến tháng 9/1948, quân của Lâm Bưu chiếm được Tế Nam, Sơn Đông, và phe Quốc Dân Đảng rút về phía Nam.

Tháng 11/1948, phe cộng sản mở chiến dịch Hoài Hải, và sang tháng 4/1949, dưới sự chỉ huy của Đặng Tiểu Bình, họ đưa 300 nghìn quân vượt sông Dương Tử.

Nam Kinh, thủ đô của phe Quốc gia thất thủ, khiến Quốc Dân Đảng phải dời đô về Quảng Châu.

Cũng trong năm 1949, Hồng quân Trung Quốc tiến ra duyên hải, chiếm cảng Hán Khẩu và đến tháng 5 thì Trần Nghị chỉ huy Dã Chiến Quân 3 tiến vào bao vây ngoại ô Thượng Hải.

Chính phủ Dân Quốc không còn giữ được bao nhiêu và cuộc di tản khỏi Thượng Hải bắt đầu.

Là đô thị trên 6 triệu người gồm rất đông ngoại kiều Phương Tây, Thượng Hải là cửa ngỏ của Trung Quốc ra thế giới, thành phố giàu nhất lục địa.

Lời thề tử thủ và khối vàng quốc gia

Thượng HảiBản quyền hình ảnhBETTMANN
Image captionHồng quân Trung Quốc tại Thượng Hải: Tất cả đều đội nón sắt của quân đội Mỹ họ lấy được sau khi Hoa Kỳ và quân Quốc Dân Đảng rút đi

Giống như tình hình Sài Gòn năm 1975, tại Trung Hoa Dân Quốc cũng có lời thề tử thủ và câu chuyện khối vàng trong kho quốc gia.

Delia Kalamouzis viết trong 'The Shanghai Campaign', rằng chính phủ Tưởng Giới Thạch thề "tử thủ" ở Thượng Hải, nhưng lại chuẩn bị sẵn để rút ra Đài Loan:

"Bị bao vây, người Trung Hoa và ngoại quốc ai cũng tìm đường tháo chạy, bằng xe, bằng tàu, bằng thuyền. Tưởng Giới Thạch tuyên bố không đầu hàng mà chiến đấu đến giọt máu cuối cùng, nhưng trên thực tế, ông ta biết quân cộng sản sẽ tiến vào, và từ vài tháng trước đã chuẩn bị chuyển quân Quốc Dân Đảng sang Đài Loan."

"Không chỉ chuyển quân đi, Tưởng còn lấy luôn cả lượng vàng dự trữ trong Ngân hàng Quốc gia Trung Hoa ở khu phố Tây, tức The Bund."

Tuy thế, cuộc chiến vẫn diễn ra và chừng 34 nghìn quân cộng sản bị thương vong khi tiến chiếm Thượng Hải. Phe Quốc Dân Đảng thiệt hại tới 153 nghìn nhưng 50 nghìn kịp rút ra biển.

Ngày 27/05/1949, điểm kháng cự cuối cùng của Quốc Dân Đảng ở Phố Đông bị dập tắt, và lực lượng cộng sản tiến vào Thượng Hải.

Ngay từ cuối 1948, thiếu tướng David Barr, chỉ huy nhóm cố vấn Mỹ tại Nam Kinh đã báo cáo về Ngũ Giác Đài rằng phe cộng sản sớm muộn gì cũng sẽ thắng và đề nghị cho rút về nước.

Sau khi Nam Kinh thất thủ, Hoa Kỳ quyết định cho rút đơn vị thủy quân lục chiến đóng ở Thanh Đảo.

Năm 1943, phu nhân của Thống chế Tưởng Giới Thạch, bà Tống Mỹ Linh, đọc diễn văn trước Lưỡng viện Quốc hội Hoa Kỳ, kêu gọi người Mỹ "kiến tạo trật tự thế giới hậu chiến" và giúp Trung Hoa chống Nhật Bản.

Nhưng đến năm 1949, trật tự thế giới đó không hình thành, và tương lai Trung Quốc thuộc về đội quân nông dân của Mao.

Sau khi Mao làm chủ Trung Quốc, tổng lãnh sự quán Hoa Kỳ ở Glen Line Building, số 28 The Bund, Thượng Hải vẫn ở lại cả năm 1949, đóng kín cửa.

Phải đến ngày 25/04/1950, Tổng lãnh sự Walter McConaughy mới làm lễ hạ cờ và chấm dứt hoạt động của cơ quan này.

Cuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của Paul DreyfusBản quyền hình ảnhCAOPHONGPHAM@YMAIL.COM
Image captionCuốn sách 'Và Sài Gòn sụp đổ' của tác giả Paul Dreyfus. Với Hoa Kỳ, sự sụp đổ liên tục của các chế độ ở Sài Gòn, Phnom Penh và Vientianne đánh dấu sự tháo lui của các giá trị Phương Tây khỏi Đông Nam Á trong nhiều thập niên

Lãnh sự quán Mỹ chỉ mở cửa lại ngày 28/04/1980 sau khi Washington công nhận Bắc Kinh thay cho Đài Bắc.

Địa điểm của lãnh sự quán Mỹ không đổi, chỉ có con phố nay đã mang tên Hoài Hải Trung lộ, đánh dấu chiến dịch quân sự thắng lợi của phe cộng sản năm 1949.

Từ Sài Gòn đến Tehran

Cho đến ngày 29/04/1975, Đại sứ Mỹ Graham Martin vẫn tin là có thể tìm ra một giải pháp nào đó đem lại đối thoại với lực lượng cộng sản bao vây Sài Gòn.

Ông bị phê phán nặng nề sau chiến tranh, nhất là bởi nội dung cuốn 'Decent Interval' (1977) của cựu quan chức CIA Frank Snepp, về "sự ngây thơ" khi mà phe cộng sản muốn chiến thắng toàn bộ và không muốn nhìn thấy bất kỳ người Mỹ nào ở lại.

Graham Martin cùng những lính thủy quân lục chiến cuối cùng đã nhờ không vận bằng trực thăng, vì phi trường Tân Sơn Nhất bị pháo kích, rời Sài Gòn ra biển.

Cả chiến dịch 'Frequent Wind' bị Frank Snepp cho là "hỗn loạn" và ông Martin đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ năm 1976.

Ông không nhận mình phạm lỗi gì.

Một quyết định quan trọng của Graham Martin là không cho đem đi số vàng trong ngân khố quốc gia VNCH.

TehranBản quyền hình ảnhKAVEH KAZEMI
Image captionKhẩu hiệu của phe cách mạng Hồi giáo Iran trong khủng hoảng bắt con tin Mỹ năm 1979: CIA, Ngũ Giác Đài, chú Sam, Việt Nam đã làm ngươi bị thương nhưng Iran sẽ chôn sống các ngươi'. Đây là căn nhà nhóm sinh viên Iran cầm giữ người Mỹ

Tuy thế, bản thân ông Martin và toàn bộ người Mỹ ở toà đại sứ ở Sài Gòn đều rất may mắn, so với các đại sứ khác của Mỹ ở Cận Đông.

Ngày 14/02/1979, đại sứ Mỹ ở Afghanistan, ông Adolf Dubs bị bắn chết tại Kabul, và đại sứ tại Iran, William Sullivan thấy một đám đông tràn vào sứ quán của ông.

Nhóm du kích Mặt trận Fedai bắt Kenneth Kraus, một lính thủy quân lục chiến bảo vệ Sứ quán Mỹ ở Tehran, đem người này ra tra tấn và chuẩn bị hành hình.

Chỉ nhờ sự can thiệp của Tổng thống Jimmy Carter, người Iran mới đồng ý thả ông Kraus, nhưng họ lại tấn công sứ quán Hoa Kỳ lần nữa, vào tháng 9, và tràn vào chiếm luôn tháng 11/1979.

Ngày 4/11: 99 người, gồm 66 người Mỹ bị sinh viên Iran bắt giữ để đòi Mỹ trao nộp cựu vương Iran Mohammed Reza Pahlavi từ Hoa Kỳ, nơi ông định cư sau khi bị Cách mạng Hồi giáo lật đổ.

Ngày 17/11: lãnh tụ tôn giáo Ayatollah Ruhollah Khomeini ra lệnh thả mọi con tin là nữ và người Mỹ gốc châu Phi, khiến con số bị cầm giữ còn 53.

Họ bị Iran bắt giữ 444 ngày, đưa đến việc TT Carter cắt quan hệ ngoại giao với Iran vào tháng 4/1980.

Cho đến ngày nay, quan hệ hai nước vẫn chưa trở lại thân thiện.

Hoa Kỳ và đồng minh bỏ Beirut năm 1984

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionNữ du kích Hồi giáo tại Lebanon cầm súng AK-47 trong Nội chiến 1982-84

Sau 18 tháng dính líu vào cuộc chiến Lebanon, chừng 1000 quân Mỹ thuộc lữ đoàn thủy quân lục chiến đã rút khỏi thủ đô Beirut, theo lệnh của Tổng thống Ronald Reagan.

Cùng thời gian, ngày 26/02/1984, các chiến binh Shia đi xe jeep và xe bọc thép tiến vào chiếm sân bay quốc tế ở quốc gia bị nội chiến và xung đột với Israel tàn phá.

Chừng 100 lính Mỹ cuối cùng ở lại để bảo vệ các nhà ngoại giao Mỹ trú ngụ trong Đại sứ quán Anh ở đại lộ ven biển.

Dù đến với quân Anh, Pháp, Ý trong màu áo lực lượng gìn giữ hoà bình Liên Hiệp Quốc từ 1982 để đảm bảo ngưng bắn giữa hai phái Hồi giáo và Ki Tô giáo, quân Mỹ trở thành mục tiêu tấn công.

BeirutBản quyền hình ảnhPETER CHARLESWORTH
Image captionThủy quân lục chiến Mỹ canh gác điểm di tản người Âu Mỹ ra khỏi Beirut tháng 2/1984. Họ bay ra chiến hạm Mỹ rồi từ đó về đảo Síp. Sự can dự của Mỹ trong nội chiến Lebanon khiến 241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ với tư cách quân gìn giữ hòa bình bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1https://www.bbc.com/vietnamese/world-47948916983

241 thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bị giết chỉ trong một vụ đánh bom vào căn cứ của họ tháng 10/1983.

Một số người Mỹ khác bị bắt cóc hoặc ám sát, gồm hiệu trưởng Đại học Mỹ ở Beirut, Malcolm Kerr.

Cuối năm 1983, phi cơ từ hai tàu USS John F. Kennedy và USS Independence oanh kích các mục tiêu của quân Syria.

Phái Hồi giáo Shia thề cho quân Mỹ "biết thế nào là một Việt Nam khác".

Sang tháng 4/1984, quân Anh, Pháp và Ý cũng rút đi, để lại các phe phái Palestine, Hồi giáo Shia, Ki Tô giáo Druze và Maronite tiếp tục chém giết nhau.

Nội chiến Lebanon, bắt đầu từ năm 1975, phải đến 1990 mới ngưng.

Xem thêm:

30/04: Việt Nam hóa và bài học chơi với Mỹ

Việt Nam Cộng Hòa trước và sau Tết Mậu Thân 1968

30/04: Những xui xẻo định mệnh của VNCH



BẢN TIN MỚI NHẤT

Hình ảnh quốc yến Hoàng gia Anh thết đãi TT Trump với hàng trăm khách mời

Tổng thống Trump đã ca ngợi Nữ hoàng Elizabeth là "một người phụ nữ vĩ đại", "đại diện cho những phẩm giá và lòng yêu nước của người Anh"

Xem Thêm

THỜI GIAN KHÔNG ĐỢI. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Chàng đầy đủ khả năng Xua tan bao phiền hận

Xem Thêm

Thượng Viện California công nhận 19 Tháng Sáu là Ngày Cựu Chiến Binh QLVNCH

Tôi càng hãnh diện hơn khi biết rằng hàng ngàn cựu chiến binh thuộc quân đội Việt Nam Cộng Hòa đang sinh sống tại đây.”

Xem Thêm

Đổi mới chính trị để hòa giải dân tộc.Nguyễn Quang Duy

Chuyện tưởng chừng mọi người đều biết nhưng lời phát biểu của Thủ tướng Lý Hiển Long: Việt Nam “xâm lược” và “chiếm đóng” Campuchia, đụng phản ứng dữ dội của phía Hà Nội.

Xem Thêm

Một thời bay đêm. Phạm Văn Cần

Dầu vậy như người nào đó đã nói “Người ta có thể đem tôi ra khỏi quân đội nhưng không thể đem quân đội ra khỏi tôi“. Tôi không thể nào quên Không Quân.

Xem Thêm

Điểm Tin Thứ Năm 20/6/2019

Cần thay đổi thể chế để người dân tham gia phòng chống tham nhũng

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Trung Cộng ‘dán mác’ Made-in-Vietnam lên hàng hóa để tránh thuế Mỹ

Bay gio loi ra cai lau ca vat.bon Ba dinh da biet rat ro la My da nam duoc viec hang hoa cua tau chuyen sang VN-Thai-Cambo-...dong dau nuoc so tai va nhap khau vao My.Mom thi la lang cach yeu ot,nhung tay thi van kheu cho hang tau chuyen sang.Muc dich la minh da co gang ngan ngua,nhung khong the lam duoc,My hay nhe tay vi day la bat kha khang,neu co danh thue hay lam gi gi di nua thi cung xin chua bon Ba Dinh ra.Hay de day cac chu,nham nho gi ba cai le te do? Ban co chua toi phien con chot qua song ,cac chu cho day,viec gi phai la lang thanh minh,thanh nga?Chot sap du hi vao cung thoi,lo gi !

Xem Thêm

Đề bài :Trận Long Tranh Hổ Đấu : Giang hồ và Công An

Hết thuốc chữa...!!. Một đất nước vô k̉ỷ luật..!!.Đây cũng là hậu qủa mà CA chơi với Giang Hồ, dùng họ làm lực lượng trừ bị để đàm ãp dân...Đến khi chúng phản là buà hết thiêng....Lần này mới là cảnh cáo sơ sơ....!!!!

Xem Thêm

Đề bài :Trận Phước Long 1975: Qua Hồi Ký… Nguyễn Quang Duy

Da 44 nam troi qua,nhung moi lan nghe nhac den,doc duoc nhung but ky,hoi ky,nhung tran danh bao ve dat nuoc,bao ve tu do cho VNCH,tuong chung nhu van con dau day mui thuoc sung,mui tu khi bao trum va long nguoi cuu linh van hung huc lua dau thuong uat han.Den nay,toc da bac,rang da rung nhieu,tri nho khong con minh man nhung moi tran danh,moi thuoc dat van tran day trong long nguoi linh VNCH.

Xem Thêm

Đề bài :Thông Báo

Cam on ong : Trinh van Toan,da rat can dam khi duong cao thong bao nay cho bon bo vang,bo xanh,It ra,phai vay,phai co nguoi can dam dam do cao khau hieu,dam thach do cong san,de lam dung hien phap ma bon no ve ra.Biet rang rat nguy hiem va mat mang nhu choi,vao tu nhu an chuoi,nhung tu nhung buoc khoi dau,tu nhung kho khan de thuc duc long nguoi yeu nuoc, dan toc moi bung sang va dung len.Xin on tren phu ho va anh linh giong noi LAC VIET luon bao ve ong.Than Kinh !

Xem Thêm

Đề bài :33 tấm hình mà Triều Tiên không bao giờ muốn thế giới trông thấy

Doi voi chung ta,nhung nguoi viet song trong long xa nghia cua mien bac VN (VNDCCH) va mien nam VN(VNCH)bi xam lang va chiem doat,chung ta khong la lung gi nhung hinh anh nay,va no van am anh kinh hoanh vao tam tri cua moi nguoi chung ta.Nhung doi voi nhung nuoc tu do chua he biet den Cong san,ho khong the tin rang,co nhung noi nhu the nay,noi con nguoi khong co nhan pham,noi khong co mot luat phap nao ro rang cho bang luat cua nguoi CS,Luat rung,no muon noi luat,thi da la luat.va vi khong the tin va biet ve xa hoi man ro nay,nen ho rat ngay tho va vo tinh tro thanh nguoi ung ho va tin tuong ve dep thien duong cua cs,VIEN THUOC DOC , BOC DUONG,nhin thi dep,khong rac ruoi,ban thiu,nhung ho co biet dau,dan chung khong co rac de ma xa,khong co dan dum,khong tham vieng than nhan,ban be vi di dau cung bi dom ngo va luon luon o trang thai DOI AN thi lay gi ma di tham?

Xem Thêm

Đề bài :Thiếu Tướng Nguyễn Ngọc Loan và Huế trong Mậu Thân 1968

Cai sai lam lon nhat trong chien tranh chong ngoai xam cua VNCH : * Qua yeu kem ve Tam Ly chien - Tuyen truyen - Thong tin dai chung. * Qua tin tuong vao vai tro cua cac thong tin vien - Ky gia - ngoai quoc Rut duoc kinh Nghiem cay dang cua VNCH,thua tran tai Thu do D.C,ong Bush bo da khong cho mot ky gia ,mot thong tin vien nao duoc phep thap tung doan quan va duoc phep buoc vao phong hoi hop hanh quan.Vi vay,quan da tien,da danh thang moi cho ky gia,thong tin vien biet tin tuc.Nho vay,moi bi mat hanh quan...Duoc giu kin va bao mat toi da.

Xem Thêm

Đề bài :Thương chiến Mỹ Trung: VN lợi trước mắt chứ không lâu dài

Vietnam hay nhin xa hon,rong rai hon la cu suy nghi cai kieu nho nhen " mat mat luc nao hay luc do " My ho da tuyen bo,ho dep CNXH va ho da danh thang vao cai dau cua cs,Bac han ke la da xong,Cuba cung da dong lai nhung nguon loi khong dang duoc huong.va VN,cu de cho tau no tuon may moc,cac hang xuong...va khi da chin mui,lai giong nhu bac han va cuba ma thoi.So phan nghiet nga cua nhung dua ngu muoi cam dau dat nuoc,khong co van hoa,u li thay tau lam sao,bat chuoc y lam vay.Dan chung bi kiem kep riet,cung dam ra u li chai san.Biet la nguy nhung khong phai viec cua minh,do viec cua ai do.va ho cho doi phep la tu tren troi roi xuong,nhu thang luoi nam cho sung rung.Chi biet keu gao,nhung khong he biet dung day.HAY DUNG DAY,roi nguoi ta moi phu giup nang do.Hay la chieu tro van con 19 ty ngoai hoi,ong coc so ! Ngu vua vua thoi,khong thay rang My da canh cao khi danh vao cong nghe nail? cong nghe ket hon ? va tau tan tai san,an tro cap khong co tai san ma cu di di,ve ve vay thi chi co cach la duong su da vao nha bank an trom ma thoi.Ho da bat dau hanh dong,lieu than hon nhung dua an gian noi doi.My no ngu,no ngu ma no lai dung dau the gioi?Minh gioi lai phai lam cu-li cho no ! Hay nhin tau cong-Nhat ban-Anh quoc khi don T.T My nhu the nao,hay nho lai khi ho ghe tham VN,da don ho nhu the nao.Nguoi khon lai trai tham don ke ngu,vay moi tai.

Xem Thêm

Đề bài :Nước Pháp ăn năn - Hà Thượng Thủ

Bay ! Bay ! Bay het suc,toan la nhung luan dieu cua bon phan dong,that xung dang mang ra toa an dau to.Sach vo+dang cong san+nhan chung...deu khang dinh chac nhu dinh dong cot rang thi la :'nguoi bon ba ra nuoc ngoai de tim duong cuu nuoc" The cac ong kiem dau ra duoc cai hinh nay hay the nhi ? Vay ra la chung to noi sai a ? con cai nao hay hay nua mang ra trinh lang,trinh xa cho rong duong xu an !

Xem Thêm

Đề bài : KHU NGƯỜI VIỆT CỘNG RỬA TIỀN THAM NHŨNG TẠI TEXAS

Doc xong,buon te tai nhu ong T.T nao da tuyen bo:" Tien My lai tro ve MY nao tu do-nao dan chu-nao tu ban-nao cong san....va Nao made in china...nao bon con rong a chau ….Than phan nhuoc tieu, go chieu nao,phat theo chieu do,phat nguoc go nhu T.T VNCH Ngo d DIEM,nhu Kennedy buom nhi ? Bon antichrist sap hop hanh nua day,.....

Xem Thêm

TIN MỚI

Thượng Viện California công nhận 19 Tháng Sáu là Ngày Cựu Chiến Binh QLVNCH

Tôi càng hãnh diện hơn khi biết rằng hàng ngàn cựu chiến binh thuộc quân đội Việt Nam Cộng Hòa đang sinh sống tại đây.”

Xem Thêm

Đổi mới chính trị để hòa giải dân tộc.Nguyễn Quang Duy

Chuyện tưởng chừng mọi người đều biết nhưng lời phát biểu của Thủ tướng Lý Hiển Long: Việt Nam “xâm lược” và “chiếm đóng” Campuchia, đụng phản ứng dữ dội của phía Hà Nội.

Xem Thêm

Một thời bay đêm. Phạm Văn Cần

Dầu vậy như người nào đó đã nói “Người ta có thể đem tôi ra khỏi quân đội nhưng không thể đem quân đội ra khỏi tôi“. Tôi không thể nào quên Không Quân.

Xem Thêm

Điểm Tin Thứ Năm 20/6/2019

Cần thay đổi thể chế để người dân tham gia phòng chống tham nhũng

Xem Thêm

Cuốn sách ‘lọc nước’ kỳ diệu

Cuốn sách kỳ diệu ‘lọc nước’ đã làm thay đổi cuộc sống 600 triệu người Châu Phi

Xem Thêm

Trung Quốc đứng trước lựa chọn ‘sinh tử’ ở thượng đỉnh G20

Ông Tập Cận Bình đến thăm Nga, cho Nga vay 20 tỷ đô la Mỹ, tặng hai con gấu trúc, và chia cho Nga một phần Dự án Nhiệt điện Đảo Hồ Lô mà Trung Quốc có thể tự xây dựng.

Xem Thêm

Không cần nói thêm.

''Chúng tôi muốn sống đúng với lương tri và phẩm chất của mình vì thế chúng tôi không thể sống cùng Cộng sản Trung Quốc"

Xem Thêm

Phi tập trung hóa và không có người lãnh đạo

Một bài học quý giá vừa được thực tập THÀNH CÔNG, mong mõi NGƯỜI TRONG NƯỚC, theo huớng dẫn nầy, để XUỐNG ĐƯỜNG, BIẾU TÌNH thành công, hầu đem lại thanh bình cho đất nước VIỆT NAM.

Xem Thêm

SINH NHẬT ANH 19/6. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Lá cờ vàng ba sọc đỏ thay lời gọi Rằng Toàn Quân trách nhiệm giữ sơn hà ...

Xem Thêm

Lễ Thượng Kỳ Ngày Quân Lực VNCH

tại Collingwood Town Hall – Victoria – Australia – 2019

Xem Thêm