Cà Kê Dê Ngỗng

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

81 hài cốt Lính Dù VNCH bị tử nạn máy bay năm 1965,sẽ được vinh danh tại Little Saigon vào dịp Lễ Quốc Khánh Đệ I CH 26 /10/2019

Chiếc vận tải cơ C-123 của quân đội Hoa Kỳ bị bắn rơi trong Chiến Tranh Việt Nam, mang theo những quân nhân đồng minh của chúng ta bị mất tích từ đó đến nay.

Xem Thêm

Phó ĐĐ Hoàng Cơ Minh

Thành kính tưởng niệm ngày húy nhật Phó ĐĐ Hoàng Cơ Minh, Aug. 27th, 1987!

Xem Thêm

NGƯỜI TÌNH "QUÊ". - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) "Anh đừng nói gì trơn Em quê mùa, dốt nát..."

Xem Thêm

TAO VIỆC GÌ PHẢI NHỤC

(Rất xin lỗi một số ít người đang lên tiếng, còn lại đa số như bài viết này)

Xem Thêm

Thế giới hôm nay: 17/09/2019

Tòa án tối cao Anh chuẩn bị ra phán quyết về đình chỉ Quốc hội

Xem Thêm

Tuyên bố - Hà Thượng Thủ

Chế độ lừa dân sắp cáo chung !

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Ảnh xưa: Sinh viên VNCH biểu tình chống Trung Quốc năm 1974

Rất xúc động với những hình ảnh lịch sử này, Sinh viên Việt Nam ngày xưa về căn bản giáo dục khác xa du sinh vc bây giờ.  Nhìn những bức hình này và tấm hình sinh viên sau khi miền Nam thất thủ chít khăn tang mang quốc kỷ VN tuần hành trên đường phố Paris mà ngậm ngùi cho nền văn hóa 4000 năm hiện nay dưới chế độ cộng sản đã mất hết rồi.

Xem Thêm

Đề bài :Nỗi Đau Còn Đó (Tình Yêu Thời Chinh Chiến ) - Nguyên Quân

Thấy viết là "tên Tr/úy trưởng ban ..." nghe quen quen đâu đó lúc còn trong tù phải nghe sách bọn VC viết về VNCH...Chả biết người viết thuộc giới nào...Hihii...

Xem Thêm

Đề bài :Lấy chồng, Lấy vợ Mễ

We been married 37 years .. she younger me 19 years.

Xem Thêm

Đề bài :CÁI GIÁ PHẢI TRẢ CHO NHỮNG KẺ NGẬM TIỀN TÀU CỘNG

Cai gia phai tra nay suy ra van con nhe heu,hay hoi uranium-hay hoi vai tram trieu duoc cho di dau?hau hoi vi sao ong dai su bi giet va binh linh bi keo xac khap thanh pho,hay hoi vi sao tau duoc vao wto...va ca tram cau hoi quan trong khac va nhu moi day,ten ty phu tu tu (?)Khi loi tat ca nhung mo am cua cac dang bac tai to,mat nhon thi cai gia phai tra no "be" hon nhieu,be vao nhung ca nhan,nhung chuc vi to dung,co an thi phai co tra. THIEN VONG KHOI KHOI.

Xem Thêm

Đề bài :Thế giới hôm nay: 03/09/2019

Don duong ! De nhat phu nhan chac khong thich hop voi chinh tri,chi thich hop voi tung quan.Di theo chong va la cai bong do dan cho nhung cau tuyen bo thieu than trong cua ong gia da hon that thap.Co con gai nang no ve Phuong dien kinh doanh nhieu hon la chinh tri,nhung bong hong nay co nhieu loi the,de dang deal voi cac dang nam nhi,con trai thi de bi mai suy,ong gia khong the kinh doanh,nhung cac dua con no dau co lam T.T ?no dau co lien quan gi den chinh tri,chinh em.No dau co dai ma dua dau ra cho nguoi con LUA nam toc, the ma co con gai nay lam duoc nhieu chuyen,ong con re thi lo ben trung dong,hai ong con trai thi...chung may ra sau lung bo,an chac.Ong Trump chi lanh luong 01 dollar tuong trung,thi cung phai co cho de nuong tua chu,khong co banh mi nhai,suc dau ma lam viec ? vay thoi ! chuc co gai ruou luon gat hai thanh cong,co co thanh cong thi bo co cung duoc an tam va nho do ong gia co thoi gian suy nghi nhieu tro hay hon voi bon xa nghia.

Xem Thêm

Đề bài :Kem Sài Gòn , kem Hà Lội

Gioi oi ! khen em khong het,no long nao lai nem da em ? Co em con rat gioi tieng viet,van phong ro rang.Em qua gioi khi doi choi voi con me Bac ky nay.Nhung cung con may Phuoc cho em,no ma tum lai nhu con me Hien cong an nao do la em toi doi.Can than nhe em gai ve xu cong san no len toi thien dang em a ! Chuc em di den noi,ve den chon,moi su bang an.

Xem Thêm

Đề bài :Nguyễn Thị Hương Phấn

Ong Ho Dzenh da viet thanh tap tho ca tung nguoi me VIETNAM cua minh,va biet bao nguoi phu nu da tan tao hy sinh ban re tat ca moi tam tong tu duc rang buoc xa hoi de lo cho chong,lo cho dan con sau ngay 30-04-1975.Ngay QUOC PHA GIA VONG.Nguoi phu nu VIETNAM co nhung duc tinh rat cao qui ma rat it phu nu cac quoc gia khac co duoc,cho du la " lay vo nhat".Du co the nao,phan tot van nhieu phan hon tinh xau.Cam on Me,cam on cac chi va cam on em.

Xem Thêm

TIN MỚI

Thế giới hôm nay: 17/09/2019

Tòa án tối cao Anh chuẩn bị ra phán quyết về đình chỉ Quốc hội

Xem Thêm

Tuyên bố - Hà Thượng Thủ

Chế độ lừa dân sắp cáo chung !

Xem Thêm

Bắc Kỳ 9 nút_Bắc Kỳ 2 nút L

(HNPD) Hai mươi mốt năm trước, chúng tôi đã phải bỏ cả nhà cửa làng xóm để chạy xa các anh vào đây, vậy mà bây giờ các anh vẫn lại theo bám, không buông tha!

Xem Thêm

Ngày về ! - Đồ Giả.

( HNPD ) Chuyện tưởng đã ngủ quên trong tiềm thức

Xem Thêm

LẠI THÊM HAI ĐÓA HOA HỒNG - PHẠM ĐỨC NHÌ

Trò chơi văn chương trên FB khác với các trang web văn học trên Internet

Xem Thêm

Buồn Như Ly Rượu Cạn - T. Vấn

Nhà văn Khuất Đẩu vừa “in chui” một tập sách gồm 58 đoản văn đăng rải rác đây đó trên các trang báo mạng từ hơn một năm nay ....

Xem Thêm

THU HOANG ÁNH LỬA . - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) Lữ khách sầu mơ tươi ánh thép Chinh phu viễn mộng đẹp tình hoa

Xem Thêm

Tứ đại mỹ nhân nước Việt

Một trong những tứ đại mỹ nhân của Việt Nam thời phong kiến Việt Nam là Huyền Trân Công Chúa (1287 – 1340), con gái của vua Trần Nhân Tông và là em gái vua Trần Anh Tông.

Xem Thêm

DẪU LÌA NGỎ Ý... Hương Thủy

𝘔𝘰̣̂𝘵 𝘤𝘩𝘶𝘺𝘦̣̂𝘯 𝘵𝘪̀𝘯𝘩 𝘣𝘶𝘰̂̀𝘯, 𝘵𝘩𝘢̣̂𝘵 𝘣𝘶𝘰̂̀𝘯: 𝘮𝘰̣̂𝘵 𝘮𝘰̂́𝘪 𝘵𝘪̀𝘯𝘩 𝘵𝘳𝘰𝘯𝘨 𝘵𝘩𝘰̛̀𝘪 𝘤𝘩𝘪𝘯𝘩 𝘤𝘩𝘪𝘦̂́𝘯.

Xem Thêm