Cà Kê Dê Ngỗng

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

Bàn ra tán vào (0)

Comment




  • Input symbols

QUA và BẬU

"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ xưng đặc biệt của miền Trung và miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương Nam.


"Qua" và "Bậu" đều là đại danh từ  xưng đặc biệt của miền Trung và
miền Nam ngày xưa. Nhưng nó được dùng nhiều nhất là ở vùng đất phương
Nam.

"Qua" là ngôi thứ nhất, nếu dùng riêng lẻ là từ xưng hô của người lớn
tuổi với người nhỏ tuổi, nghĩa là tôi (là cô, chú, bác, anh, chị),
nhưng khi dùng chung với "Bậu" thì nghĩa là anh, là cách xưng hô của
chồng với vợ hoặc của người con trai với người yêu hoặc với người mà
họ có ngỏ ý thương mến.

"Bậu" là ngôi thứ hai, là từ thân thương mà người con trai dùng để gọi
vợ hay người yêu hay người con gái mà họ đem lòng thương mến.

"Bướm xa hoa, bướm dật, bướm dờ
Qua đây xa Bậu đêm ngày chờ trông."

Theo GS Lê Ngọc Trụ (1909-1979) gốc của từ ngữ  "Qua" do chữ wá, hay
đọc đúng hơn là u_á đọc theo giọng Triều Châu của chữ "ngã" tức là
"tôi". Cũng có giả thiết khác rằng sự liên hệ từ ngữ  "Qua" với tiếng
Mường và tiếng Nhật nhưng có lẽ lối giải thích của GS Lê Ngọc Trụ dễ
chấp nhận hơn bởi sự giản dị.

“Hôm qua Qua nói Qua qua mà Qua hổng qua
Hôm nay Qua nói Qua hổng qua mà Qua qua.”

Từ "Qua" được dùng rất nhiều trong các tác phẩm của Nhà văn Hồ Biểu
Chánh (1884-1958) như: Thầy Chung trúng số, Tơ hồng vương vấn, Sống
thác với tình, Ai làm được... và nhiều tác phẩm khác nữa.

Nếu "Qua" đã là từ Triều Châu thì "Bậu" cũng rất có thể do âm Triều
Châu mà ra. Nhà văn Bình Nguyên Lộc (1914-1987) có đưa ra gốc từ tiếng
Mạ nhưng sau khi bàn luận với người Triều Châu, thì trong tiếng Triều
Châu "pa_u" hay "pấu" (giọng đọc khác nhau tùy vùng) là vợ, một danh
từ bình thường và khi ghép vào một chữ nữa mới phân rõ ngôi thứ như
"cha pấu", "cha pa_u" (vợ tôi) "deo pa_u" (vợ yêu) như ta dùng Hán
Việt "tệ phu, tệ nội, hiền phụ, hiền thê...” Người Việt chung sống với
người Triều Châu đọc trại là "bậu" và "Bậu" trở thành đại từ ngôi thứ
hai.

"Bậu có chồng chưa, Bậu thưa cho thiệt
Kẻo Qua lầm tội nghiệp cho Qua."

Dù với cách giaỉ nghĩa  nào thì từ ngữ  "Qua" và "Bậu" cũng đều là từ
ngoại lai. Tuy nhiên, khi được Việt hóa, "Qua" và "Bậu" trở thành
những từ ngữ độc đáo của tình cảm thương yêu đôi lứa thật súc tích.

"Bậu qua phà Rạch Miễu, Qua lẽo đẽo theo sau.”

Qua- Bậu tiêu biểu cho ngôn từ Việt hóa của miền đất phương Nam, trong
đó bên cạnh tiếng Hoa còn phải kể tiếng Pháp, tiếng Miên... Từ ngữ
Việt hóa gốc Hoa phần nhiều được sử dụng giới hạn ở miền đất phương
Nam là vì điều kiện chung sống, hội nhập nơi đây. Mặc dù, số từ ngữ
Việt hóa rất nhiều nhưng đi vào ca dao, văn chương phương Nam mạnh mẽ
nhất có lẽ là hai từ "Qua" và "Bậu" (chiếm hơn phân nửa).

"Trách mẹ với cha chớ Qua không trách Bậu
Cha mẹ ham giàu gả Bậu đi xa.”

"Bậu có chồng như cá vô lờ,
Tương tư nhớ Bậu, dật dờ năm canh."

"Bậu về kẻo mẹ Bậu trông,
Kẻo con Bậu khóc, kẻo chồng Bậu ghen."

"Ví dầu tình Bậu muốn thôi
Bậu gieo tiếng dữ cho rời Bậu ra
Bậu ra Bậu lấy ông câu
Bậu câu cá bống chặt đầu kho tiêu.”

Nhà thơ Phạm Hải Đăng cũng sáng tác rất nhiều bài thơ có "Qua" và "Bậu" như:

BẼ BÀNG TÌNH QUA

Nói hoài Bậu hổng thèm nghe
Để Qua ấm ức đầy ghe đem dìa!
Vô tình trong buổi chiều kia
Bậu theo người khác, tình chia cách tình

Mình ên Qua đứng lặng thinh
Nhìn theo con nước lục bình trôi theo
Trách ên Qua kiếp bọt bèo
Sóng xô sóng đập, sóng leo mạn thuyền

Mé sông bến đợi mình ên
Bông Bần bông Mắm rơi lền trắng sông
Đường tình bạc bẽo long đong
Tình duyên dang dở đắng lòng Qua đau

Bậu ơi! còn có thương nhau
Cửa Vàm Qua đợi, trái sầu Qua mang
Sông năm bảy ngã đò ngang
Bậu không dìa nữa bẽ bàng tình Qua.

BẬU THÔI ĐƯA ĐÒ

Mưa chiều, Qua dõi mắt theo
Bến xưa tình cũ ai gieo câu thề
Bậu còn nhớ đến tình quê
Để Qua trông ngóng, khi về cô đơn

Bậu đi mưa gió dỗi hờn
Lòng Qua trĩu nặng như con đò chiều
Ngày nào tíu tít lời yêu
Tay Qua Bậu nắm nói điều mộng mơ

Sông Cửa Vàm thuở tình thơ
Qua thương Bậu nói: “mình chờ nhé Qua!"
Nào dè đâu, Bậu đã xa
Trầu cau chưa thắm, người ta lấy chồng

Đứng nhìn chim sáo sang sông
Để Qua lẻ bạn đau lòng Bậu ơi
Giờ đây, cách biệt phương trời
Quê nghèo miệt thứ, Bậu thôi đưa đò.

Ngày nay, "Qua" và "Bậu" đã trở thành dĩ vãng nhưng đối với những
người con vùng đất phương Nam xưa, hai  từ ngữ  Qua - Bậu bình dị,
chân quê này luôn gợi nhớ về một thời sơ khai với những tình cảm êm
đềm, mộc mạc nhưng thấm đượm chân tình của những năm tháng cũ yêu dấu
.




ST chuyen

BẢN TIN MỚI NHẤT

Hình tượng người lính qua dòng nhạc Việt Viết bởi Lê Hữu

Câu chuyện bắt đầu từ những ngày xa xưa, thuở tôi còn là cậu học trò nhỏ vừa bước vào năm học đầu tiên của một trường trung học ở thành phố cao nguyên

Xem Thêm

Hạt Mưa Trên Poncho

Bất cứ ai đã một thời ca bài “Ta đi tòng quân” đều không thể nào quên được đời lính. Trong đời lính, dù là lính già hay lính trẻ đều mặc bộ đồ trận, vui buồn theo tiếng kèn đồng đếm nhịp thời gian.

Xem Thêm

ĐÓN ANH. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) ừ đây, tám hướng thương yêu Về em, hoa bỗng nở nhiều cánh thơ

Xem Thêm

Nói với “Việt Kiều

Vậy thì tôi còn mong gì khi chúng lớn lên, học hành thành tài rồi về giúp đỡ quê hương? Hơi khó đó, ông bạn Mốc!

Xem Thêm

Wild Animal Park: Free ticket Cho Các Cụ Trên 65 tuổi

Chỉ còn ba ngày 27,28,29/2/2020. Mời các cụ đi ngắm thú rừng cho đỡ buồn.(HNPD)

Xem Thêm

BÀN RA TÁN VÀO

Đề bài :Đám Cưới Thời Chiến - Mai Lang Luông

Xin mạn phép hỏi Tác Giả, Ông đã có một thời gian phục vụ tai BTL/SD5BB/Khu 32 CT dạo ấy Sư Đoàn đóng tại Bình Dương.

Xem Thêm

Đề bài :Nỗi lòng Việt Kiều về quê ăn tết “đốt“ hết tiền tiết kiệm cả năm

Qúa đúng..So tiền Pounds và Dollas thì số tiêu cũng từ đó và có thể hơn... Vậy mà những VK trên youtube thường khoe về VN ăn nhậu 2-30 triệu một bữa là thường...?? Hay có bà con nói cứ về VN chơi đi.., nếu không có tiền thì ông bà cô chú sẽ gửi ít chục ngàn Đô qua cho, để mua vé máy bay cho cả gia đình về chơi...??.Bao tất cả chi phí trong tháng...?? Có ông VN còn nói sáng Xúc miệng sơ sơ vài chai đã tốn hơn vài triêu..?? Còn ́nói về VN mà cho người ăn xin 2/3đô khòảng 50,000DVN còn bị người ăn xin chửi...?? Như vặy chứng tò dân VN rất giầu....Xin hỏi bà con những hiện tượng như vặy có thật không...?? hay là toàn Nổ Xảng.. dù là VK hay VN......????

Xem Thêm

Đề bài :Kìa quân tầu ô !!!!

"Kìa quân tầu ô !!!!" Nghe tựa đề bài này lại nhớ tói thời kỳ quân tầu phù được quân đồng minh điều vào giải giới vũ khí Nhật bản ! Hồi đó trẻ con chúng tôi thường hát: "Đoàn quân tầu ô đi, sao mà thối thế..." Đến giờ, bọn nó vẫn còn thối và càng ngày càng thối hơn !!!

Xem Thêm

Đề bài :Kìa quân tầu ô !!!!

"Kìa quân tầu ô !!!!" Nghe tựa đề bài này lại nhớ tói thời kỳ quân tầu phù được quân đồng minh điều vào giải giới vũ khí Nhật bản ! Hồi đó trẻ con chúng tôi thường hát: "Đoàn quân tầu ô đi, sao mà thối thế..." Đến giờ, bọn nó vẫn còn thối và càng ngày càng thối hơn !!!

Xem Thêm

Đề bài :Lần đầu tiên Không Quân Mỹ có tướng gốc Việt

Không Quân Mỹ đến bây giờ mới có Tướng gốc Việt, trước đây mấy chục năm Không Quân QLVNCH đã có mấy Tướng gốc Việt rồi, bỏ xa Không Quân Mỹ..

Xem Thêm

Đề bài :Ghê rợn!

Đoạn phim (video clip) ăn súp dơi không phải quay ở Vũ Hán mà là tại Palau, đảo quốc ở Thái Bình Dương. Nhân vật trong đó là blogger chuyên về du lịch Wang Mengyun (Vương Mộng Vân). Theo tờ South China Morning Post, cô Vương mới đây cho biết đoạn phim được quay vào năm 2016, đăng vào năm 2017, trong một chương trình giới thiệu các món ăn địa phương tại Palau, trong đó có món súp dơi.

Xem Thêm

Đề bài :Thêm một kẻ trở lưỡi theo giặc - Ông Bút ( Cập nhật )

Vào khoảng năm 1997 hay 98 gì đó,tôi vớ được 1 tờ báo chợ,tờ báo có nhiều trang và là 1 tờ báo mới xuất bản được vài số,tên tờ báo là Chính nghĩa do Há văn Sơn chủ trương.Đọc bài của HVS phê bình LM Phạm hữu Lễ về trường hợp của 1 cựu Đ/Uý làm ăng ten và đánh chết người bạn tù trong trại tù ngoài Bắc,tôi bèn chuyển cho người bạn cùng đang đứng nói chuyện xem và nói...Thằng nào viết báo mà lý luận ấu trĩ thế này mà dám đăng trên báo thì tôi phục nó thật...Quả thật,người bạn cũng đồng ý,từ văn viết cho đến lý luận chỉ đáng lớp 3 Tiểu học...vậy mà HVS dám làm báo.Đúng HVS xứng đáng danh liều mạng,điếc ko sợ súng.

Xem Thêm

Đề bài :MỘT LẦN XA BẾN - Mỹ Lệ

Một bài viết mang bao niềm thương mến sâu xa... Thật buồn ! Những kỷ niệm thân thương của "những ngày xưa thân ái" sẽ không bao giờ trở lại. Chân thành cảm ơn tác giả.

Xem Thêm

Đề bài :Nữ bác sĩ cơ bắp chữa khỏi nhiều ca nhiễm virus corona

Đọc bản tin này của Lão Phan,tôi nghi ngờ là 1 bút danh khác của tên TS chồng mụ Lê Phan...Cả 2 vợ chồng nhà này là công dân của Anh,gốc Việt,ko biết sao họ thù ghét Trump lộ liễu đến thế.Có thể họ đi theo khuynh hướng của Châu Âu,chống mọi thứ của Mỹ chăng ???

Xem Thêm

Đề bài :Cách Nhìn Trump của Nghệ Sĩ Da Đen Steve Harvey

Cho du Nancy va toan dang hoac ai do co thu ghet Mr.Trump toi co nao chang nua,cung nen nhin va xem xet thanh qua 03 nam ma ong va chinh phu da lam duoc cho dat nuoc nay( MY ).Nuoc My da lay lai duoc danh du-kham phuc cua moi quoc gia tren the gioi,cho du la ke thu nhu tau cong hien nay.Kinh te da tang truong,viec lam da tran day.Moi gian manh tro cap dang tu tu duoc cuu xet,tham dinh lai.Nghia la tien thue cua chung ta da it bi phung phi(ngoai tru con Lua)de xu dung sai cach va thiet hai cho chinh nguoi dong thue.Khong thich Trump ve tu cach:khong sao! khong thich Trump ve cach an noi : Khong sao! vi tat ca nhung cai khong thich,khong sao nay da vuc nuoc My dung day. Sau khi cu phai khom lung cui chao va xin loi lung tung ca.Su hen ha da qua,su ban thiu cua nha trang da qua va do moi la dieu chung ta THICH hay KHONG THICH TRUMP !

Xem Thêm

TIN MỚI

Hạt Mưa Trên Poncho

Bất cứ ai đã một thời ca bài “Ta đi tòng quân” đều không thể nào quên được đời lính. Trong đời lính, dù là lính già hay lính trẻ đều mặc bộ đồ trận, vui buồn theo tiếng kèn đồng đếm nhịp thời gian.

Xem Thêm

ĐÓN ANH. - CAO MỴ NHÂN

(HNPD) ừ đây, tám hướng thương yêu Về em, hoa bỗng nở nhiều cánh thơ

Xem Thêm

Nói với “Việt Kiều

Vậy thì tôi còn mong gì khi chúng lớn lên, học hành thành tài rồi về giúp đỡ quê hương? Hơi khó đó, ông bạn Mốc!

Xem Thêm

Wild Animal Park: Free ticket Cho Các Cụ Trên 65 tuổi

Chỉ còn ba ngày 27,28,29/2/2020. Mời các cụ đi ngắm thú rừng cho đỡ buồn.(HNPD)

Xem Thêm

Gian Hèn - Hà Thượng Thủ

Đánh người chạy đi không đánh người chạy lại

Xem Thêm

Gian Hèn - Hà Thượng Thủ

Đánh người chạy đi không đánh người chạy lại

Xem Thêm

TỤI BÂY MONG CHỜ Ở NGƯỜI LÍNH VNCH ĐIỀU GÌ NỮA ? Nguyễn Tuấn

Tao viết bài này là dành tặng cho những kẻ rêu rao tuyên truyền sai sự thật về người lính VNCH, dành tặng cho những kẻ ăn cơm quốc gia thờ ma cộng sản

Xem Thêm

Người Bạn Tàu - Trần Thi

Hôm 26 tháng 11 vừa qua, các đài TV xôn xao nói đến việc NASA đã đưa phi thuyền đáp xuống được Hỏa Tinh (Mars) sau bảy tháng du hành qua hơn 301 triệu dặm..

Xem Thêm